Ăn gì ở Nhật Bản: Cẩm nang ẩm thực cho người mê ăn uống

Ẩm thực Nhật Bản là một trong những lý do tuyệt vời nhất để đặt vé máy bay, và nó trải rộng hơn nhiều so với sushi và ramen mà đa số du khách nghĩ đến. Mỗi vùng có món đặc sản riêng, mỗi mùa mang đến nguyên liệu mới, và một cửa hàng tiện lợi giản dị cũng có thể mang lại bữa ăn ngon hơn nhiều nhà hàng tầm trung. Cẩm nang này sẽ hướng dẫn bạn nên ăn gì ở Nhật Bản, cách gọi món mà không căng thẳng, cùng những điểm nhỏ về phép lịch sự giúp bữa ăn suôn sẻ hơn.

Dù bạn dự định dành một ngày ăn uống ở Osaka hay một chuyến du lịch ẩm thực hai tuần từ Hokkaido đến Kyushu, việc nắm được các nhóm món dưới đây sẽ giúp bạn gọi món tự tin và tìm ra những món đáng để tìm đến.

Ramen: Niềm đam mê mì theo từng vùng của Nhật Bản

Ramen là món khiến vô số chuyến đi ẩm thực ra đời, và điều quan trọng nhất cần hiểu là không hề có một loại "ramen Nhật Bản" duy nhất. Ramen mang đậm tính vùng miền, mỗi khu vực có phong cách nước dùng, sợi mì và topping riêng. Một bát ở Sapporo có vị hoàn toàn khác một bát ở Fukuoka, và việc đi khắp cả nước để tìm những khác biệt đó thực sự là một niềm vui.

Các kiểu nước dùng chính

• Tonkotsu — Nước dùng xương heo béo ngậy, mịn, màu trắng đục như sữa, gắn liền nhất với Fukuoka và vùng Kyushu rộng lớn hơn. Mì sợi nhỏ, thẳng là tiêu chuẩn, và nhiều quán cho phép gọi thêm mì (kaedama).
• Shoyu — Nước dùng trong nền nước tương, là kiểu Tokyo cổ điển. Nhẹ hơn và đậm đà hơn, thường được dùng kèm mì xoăn.
• Miso — Nước dùng đậm đà, hơi ngọt, ra đời ở Sapporo, Hokkaido. Rất hợp với ngô, bơ và khí hậu lạnh giá của miền Bắc.
• Shio — Nước dùng nền muối tinh tế, nhẹ nhất trong bốn loại, để hương vị của nước hầm hiện lên thật trong trẻo.
• Tsukemen — Không phải một kiểu nước dùng mà là cách phục vụ: mì và nước chấm đặc, đậm vị được mang ra riêng, bạn nhúng từng miếng mì vào chấm. Rất hợp vào những tháng ấm áp.

Nhiều quán ramen ngon nhất là những quán quầy nhỏ có máy bán vé ở cửa. Bạn mua vé trước (xem thêm bên dưới), đưa cho đầu bếp, và việc húp xì xụp không chỉ được phép mà còn được mong đợi. Húp thật to giúp mì tiếp xúc không khí và cho thấy bạn đang thưởng thức bữa ăn.

Sushi, sashimi và quy tắc ăn sushi băng chuyền

Sushi ở Nhật Bản đa dạng từ các quầy omakase cao cấp khiến người ta e dè cho đến các quán băng chuyền thân thiện với túi tiền, và cả hai đều đáng trải nghiệm. Chất lượng của sushi, kể cả loại bình dân, cao đến đáng kinh ngạc, đặc biệt ở các thành phố ven biển và gần những chợ cá lớn.

Sushi băng chuyền (Kaiten)

Kaiten-zushi là lựa chọn dễ tiếp cận và vui nhất cho người lần đầu. Các đĩa chạy vòng trên băng chuyền hoặc, ngày càng phổ biến, được đưa đến bằng làn tốc hành sau khi bạn gọi món trên máy tính bảng cảm ứng. Vài lưu ý nhỏ:

• Màu đĩa thường cho biết giá; hóa đơn được tính bằng cách đếm số đĩa bạn xếp chồng lên ở cuối bữa.
• Bột trà xanh, vòi nước nóng, nước tương và gừng muối chua (gari) được tự phục vụ ngay tại chỗ ngồi.
• Hãy chấm phần cá úp xuống nước tương, không chấm phần cơm, để cơm không bị rời ra hoặc thấm quá nhiều nước tương.
• Gừng dùng để làm sạch vị giác giữa các miếng, không phải để đặt lên trên sushi.

Sashimi và ăn ở chợ

Sashimi đơn giản là cá sống thái lát không kèm cơm, được đánh giá cao nhờ độ tươi. Để có một bữa sáng hải sản khó quên, các khu chợ ngoài quanh những khu chợ cá cũ và hiện tại là điểm nhấn, và ẩm thực Osaka cũng có rất nhiều quầy cá sống. Nếu bạn đang lên kế hoạch khám phá ẩm thực Kansai, cẩm nang Osaka và vùng Kansai của chúng tôi giới thiệu chi tiết các khu ăn uống ngon nhất của thành phố.

Izakaya, yakitori và nghệ thuật nhâm nhi

Izakaya là quán nhậu kiểu Nhật, và có thể nói là cách vui nhất để ăn tối ở Nhật Bản. Bạn gọi nhiều đĩa nhỏ để chia sẻ cùng đồ uống, thong thả thưởng thức từng món trong thực đơn. Hãy chuẩn bị một khoản phí chỗ ngồi nhỏ (otoshi) đi kèm một món khai vị tượng trưng; đây là chuyện bình thường, không phải lừa đảo.

Yakitori

Yakitori là thịt gà xiên nướng than, nêm đơn giản bằng muối (shio) hoặc sốt tương ngọt (tare). Gần như mọi bộ phận của con gà đều được dùng, từ đùi và ức đến da, sụn và thịt viên (tsukune). Những con hẻm yakitori đầy không khí, như các ngõ nhỏ treo đèn lồng nằm cạnh các ga tàu lớn, tự thân đã là một trải nghiệm.

Okonomiyaki và takoyaki

Hai món mặn được yêu thích này là biểu tượng của vùng Kansai, đặc biệt là Osaka:

• Okonomiyaki — Một loại bánh xèo mặn có nền là bắp cải, áp chảo trên bếp phẳng, xếp lớp cùng thịt heo, hải sản hoặc phô mai, rồi hoàn thiện bằng sốt ngọt mặn, mayonnaise, rong biển khô và những lát cá ngừ bào khô lay động như đang nhảy múa. Hiroshima có phiên bản xếp lớp riêng với phần mì làm trọng tâm.
• Takoyaki — Những viên bột vàng ươm có một miếng bạch tuộc bên trong, phết sốt và rắc cá ngừ bào. Đây là món ăn vặt đường phố tiêu biểu, và những hàng người xếp dài ở Dotonbori cũng là một phần của nghi thức này.

Konbini: Đồ ăn cửa hàng tiện lợi đáng để đi xa tìm đến

Đừng bỏ qua các cửa hàng tiện lợi của Nhật Bản. Các chuỗi lớn làm ra những món ăn ngon thật sự, giá rẻ, suốt cả ngày đêm, và sẽ giúp bạn rất nhiều khi phải đi tàu từ sáng sớm hay đói bụng lúc khuya. Du khách luôn xếp konbini vào những trải nghiệm ẩm thực bị đánh giá thấp của đất nước này.

Những món đáng thử gồm:

• Onigiri — Cơm nắm bọc rong biển với nhân như cá hồi nướng, cá ngừ trộn mayonnaise hoặc mơ muối. Kiểu bao bì thông minh giúp rong biển giòn cho đến khi bạn mở ra.
• Sandwich — Sandwich trứng (tamago sando) mềm xốp có một lượng người hâm mộ cuồng nhiệt, và đó là điều dễ hiểu.
• Đồ ăn vặt nóng — Gà rán ở quầy tính tiền, bánh bao hấp (nikuman) và món hầm oden vào những tháng se lạnh.
• Bento và các món mì — Nhân viên sẽ hâm nóng bento ngay trong cửa hàng, và có cả một bức tường toàn mì ly và đồ uống lạnh.
• Món tráng miệng — Pudding theo mùa, mochi và những chiếc bánh tinh tế đến bất ngờ.

Cửa hàng tiện lợi cũng là nơi bạn có thể thanh toán hóa đơn, rút tiền mặt tại các máy ATM thân thiện với thẻ quốc tế và dùng WiFi miễn phí trong cửa hàng. Tuy nhiên, WiFi ở cửa hàng chập chờn và có giới hạn thời gian, nên hầu hết du khách dùng kết nối của riêng mình để kiểm tra giờ mở cửa hay dịch nhãn hàng. Khi đã kích hoạt gói eSIM Nhật Bản, bạn có thể tra cứu món ăn vặt bí ẩn đó ngay khi sự tò mò nổi lên.

Đặc sản vùng miền đáng để lên kế hoạch

Một phần niềm vui khi ăn khắp Nhật Bản là mỗi thành phố đều có một món mà người dân địa phương vô cùng tự hào. Chỉ cần dành ít nhất một bữa ở mỗi nơi cho món đặc sản của nơi đó, chuyến đi sẽ đáng nhớ hơn rất nhiều. Dưới đây là một vài điểm nổi bật:

• Osaka — Tự xưng là "nhà bếp của cả nước", nổi tiếng với takoyaki, okonomiyaki và kushikatsu (xiên chiên giòn).
• Kyoto — Ẩm thực kaiseki nhiều món tinh tế, các món đậu phụ, yudofu và những món ngọt theo mùa thanh nhã (wagashi).
• Hiroshima — Okonomiyaki xếp lớp mì độc đáo và hàu tươi từ vịnh gần đó.
• Fukuoka — Quê hương của ramen tonkotsu và những quầy ăn ngoài trời sôi động (yatai) dọc bờ sông vào ban đêm.
• Hokkaido — Hải sản xuất sắc, sữa và kem mềm, ramen miso-ngô-bơ, và món thịt cừu nướng jingisukan.
• Nagoya — Những hương vị địa phương mạnh mẽ như miso-katsu, hitsumabushi (lươn nướng ăn theo ba cách) và cánh gà tebasaki.
• Tokyo — Có đủ mọi thứ ở đẳng cấp cao nhất, từ sushi kiểu Edo và tempura đến monjayaki, món "anh em họ" loãng hơn của okonomiyaki.

Ăn theo mùa cũng rất quan trọng. Nhiều đặc sản gắn với một thời điểm trong năm, và các quầy ăn ven đường (yatai) trở nên nhộn nhịp trong các lễ hội mùa hè. Nếu chuyến đi của bạn trùng với một sự kiện lớn, cẩm nang lễ hội và sự kiện theo mùa của Nhật Bản của chúng tôi có thể giúp bạn sắp xếp món ăn lễ hội theo lịch.

Cách gọi món: Máy bán vé, thực đơn và nhu cầu ăn kiêng

Gọi món là lúc nhiều du khách lần đầu cảm thấy hồi hộp, nhưng các hệ thống này được thiết kế để hiệu quả và rất dễ dùng khi bạn đã biết cách.

Máy bán vé

Thường thấy ở các quán ramen, chuỗi gyudon (cơm bò) và những quán ăn bình dân, máy bán vé (shokkenki) đặt gần lối vào. Bạn bỏ tiền mặt hoặc chạm thẻ, nhấn nút món mình muốn rồi đưa tấm vé in ra cho nhân viên. Nhiều máy hiện có chuyển sang tiếng Anh hoặc nút có hình, và nếu không chắc, bạn cứ chỉ vào hình thì nhân viên sẽ giúp.

Đọc và dịch thực đơn

Mô hình thức ăn bằng nhựa trưng ở cửa kính nhà hàng là bản xem trước trung thực về khẩu phần và giá cả. Bên trong, nhiều nơi có thực đơn kèm hình hoặc bản tiếng Anh. Khi thực đơn chỉ có chữ, ứng dụng dịch bằng camera điện thoại xử lý ngay lập tức, đó là thêm một lý do để luôn bật dữ liệu di động. Để biết thêm các mẹo kết nối rộng hơn và những ứng dụng nên cài, cẩm nang về phép lịch sự và phong tục Nhật Bản của chúng tôi cũng đề cập đến các quy tắc ăn uống đi đôi với việc gọi món.

Chế độ ăn kiêng và dị ứng

Nhật Bản có thể khá khó khăn với những chế độ ăn đặc biệt vì dashi (nước dùng làm từ cá và tảo bẹ) có mặt trong vô số món "rau", và ý thức về lây nhiễm chéo cũng khác nhau tùy nơi. Một vài mẹo thực tế:

• Nếu bạn là du khách ăn chay hoặc thuần chay, hãy tìm ẩm thực chùa Phật giáo shojin ryori và học cụm từ "không dùng nước dùng cá". Các nhà hàng thuần chay chuyên biệt hiện đã phổ biến ở Tokyo, Kyoto và Osaka.
• Dị ứng — Mang theo thẻ dị ứng in bằng tiếng Nhật, và dịch danh sách thành phần trên thực phẩm đóng gói bằng điện thoại.
• Các lựa chọn halal và không gluten đang tăng lên ở các thành phố lớn; tìm kiếm trước bằng dữ liệu thời gian thực giúp bạn đỡ phải đoán mò rất nhiều.

Phép lịch sự chung khi ăn uống

• Khăn ướt nóng hoặc lạnh (oshibori) dùng để lau tay trước khi ăn.
• Hãy nói itadakimasu trước bữa ăn và gochisousama sau bữa ăn.
• Tiền boa không phải là thông lệ và có thể gây bối rối; dịch vụ xuất sắc đơn giản là tiêu chuẩn.
• Tránh cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm hoặc chuyền thức ăn từ đũa sang đũa, vì cả hai đều gợi nhớ đến nghi lễ tang.
• Nhiều nhà hàng nhỏ chỉ nhận tiền mặt hoặc hạn chế thẻ, vì vậy hãy mang theo một ít yên phòng khi cần.

Từ một bát tonkotsu lúc nửa đêm ở Fukuoka đến chiếc sandwich trứng mua vội trước chuyến tàu shinkansen lúc bình minh, việc ăn khắp Nhật Bản mang lại niềm vui không bao giờ cạn. Công cụ duy nhất bạn thực sự cần ngoài cái bụng đói là một kết nối đáng tin cậy để dịch thực đơn, đọc đánh giá và tìm ra quán nhỏ ẩn mình mà ai cũng khen. Duy trì eSIM Nhật Bản hoạt động ngay từ lúc bạn hạ cánh nghĩa là những bữa ăn ngon nhất của đất nước này không bao giờ cách bạn quá một lần tìm kiếm nhanh.

Câu hỏi thường gặp

Húp mì thành tiếng ở Nhật Bản có bất lịch sự không?

Không, hoàn toàn ngược lại. Húp ramen, soba và udon là điều hoàn toàn chấp nhận được và thậm chí được coi là dấu hiệu bạn đang thưởng thức bữa ăn. Cách này cũng giúp làm nguội mì và đưa không khí vào nước dùng. Bạn có thể ăn lặng lẽ nếu thích, nhưng không cần phải giữ ý.

Máy bán vé ở quán ramen hoạt động như thế nào?

Nhiều quán ramen và quán ăn bình dân dùng máy bán vé (shokkenki) gần lối vào. Bạn bỏ tiền mặt hoặc chạm thẻ, nhấn nút món mình muốn và một tấm vé giấy sẽ được in ra. Đưa vé cho nhân viên và món ăn sẽ được làm theo yêu cầu. Nhiều máy hiện có nút tiếng Anh hoặc nút có hình, và nhân viên sẽ giúp nếu bạn chỉ vào món mình muốn.

Đồ ăn ở cửa hàng tiện lợi Nhật Bản có thực sự ngon không?

Có. Các cửa hàng tiện lợi Nhật Bản như những chuỗi lớn trên toàn quốc bán đồ ăn tươi, giá phải chăng và chất lượng cao đến bất ngờ suốt cả ngày đêm. Cơm nắm onigiri, sandwich trứng, gà rán nóng, hộp bento và món tráng miệng theo mùa đều đáng thử, và nhân viên sẽ hâm nóng các món cần nóng cho bạn ngay trong cửa hàng.

Người ăn chay và thuần chay có tìm được đồ ăn ở Nhật Bản không?

Cần có sự chuẩn bị. Nhiều món trông như món rau thực ra có chứa dashi, một loại nước dùng làm từ cá, nên bạn nên học cách yêu cầu món không có nó. Ẩm thực chùa Phật giáo shojin ryori vốn hoàn toàn từ thực vật, và các nhà hàng thuần chay, ăn chay chuyên biệt hiện đã phổ biến ở Tokyo, Kyoto và Osaka. Dịch thực đơn và nhãn thành phần bằng ứng dụng trên điện thoại giúp việc ăn uống dễ dàng hơn rất nhiều.

Có phải boa tiền ở nhà hàng Nhật Bản không?

Không. Boa tiền không nằm trong văn hóa Nhật Bản và có thể gây bối rối, thậm chí bị từ chối một cách lịch sự. Dịch vụ xuất sắc, chu đáo đơn giản là tiêu chuẩn, và giá niêm yết chính là số tiền bạn trả. Một số nhà hàng thu thêm một khoản phí chỗ ngồi nhỏ (otoshi) ở izakaya, đó là chuyện bình thường chứ không phải tiền boa.